PharmaNET: dwa przełomowe wyroki istotne w temacie reklamy aptek

Związek Pracodawców Aptecznych PharmaNET wydał komunikat w sprawie dwóch wyroków mogących mieć kluczowy wpływ na kwestię reklamy aptek.

Jak wskazuje organizacja pierwszy z wyroków wydany został przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w lipcu br. W wydanym orzeczeniu skład sędziowski wskazał, że "jakkolwiek zakaz reklamy aptek ujęty jest szeroko, to jednak ma on pewne granice, wyznaczane m.in. przez cel jego wprowadzania".  Kolejny wyrok to jak wskazuje PharmaNET orzeczenie wydane w maju br. przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). W wyroku dotyczącym zakazu reklamy usług dentystycznych w Belgii, skład sędziowski stwierdził, że jest on niezgodny z prawem wspólnotowym.

"Jest to o tyle ważne, że obowiązująca w Polsce od 2012 roku regulacja, bardzo podobna do zakwestionowanego belgijskiego zakazu, jest przedmiotem skargi do Komisji Europejskiej"- oceniają przedstawiciele PharmaNETu.

Zbyt rygorystyczna interpretacja zakazu reklamy?

W komunikacie przekazanym prasie, PharmaNET wskazał, że rozstrzygana przez NSA sprawa (II GSK 2583/15) dotyczyła udostępnienia wewnątrz apteki wyciągu z listy cenowej, zawierającej ceny kilkunastu produktów leczniczych oraz dane apteki.

"Inspekcja Farmaceutyczna uznała takie działanie za reklamę apteki i ukarała przedsiębiorcę karą finansową; przedsiębiorca odwołał się od tej decyzja do Głównego Inspektora Farmaceutycznego, który jednak utrzymał ją w mocy; stanowisko organów podzielił również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie" – powiedział Dominik Hąc z kancelarii Duraj Reck, uczestniczący w postępowaniu. -  "Odmienne stanowisko przedstawił w tym zakresie dopiero Naczelny Sąd Administracyjny, który wyjaśnienie wskazanej kwestii rozpoczął od przypomnienia, że wprowadzenie zakazu reklamy aptek nastąpiło w określonym celu, którym jest ochrona wartości nadrzędnej w postaci zdrowia publicznego"– wskazał adwokat Mateusz Grzech kancelarii Duraj Reck, reprezentujący przedsiębiorcę na rozprawie przed NSA.

Eksperci wskazali, że skład sędziowski orzekający w tej sprawie wskazał następnie: „W każdym przypadku, gdy zachodzi podejrzenie, że mamy do czynienia z reklamą apteki należy się upewnić, że na skutek przyjęcia, że doszło do naruszenia zakazu reklamy aptek wynikającego z art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne, nie ucierpi wspomniana wartość nadrzędna, chroniona w ramach nie tylko krajowego, ale i europejskiego porządku prawnego”. Zdaniem organizacji przedsiębiorców tym samym NSA wskazał więc, że w pewnych przypadkach zbyt rygorystyczna interpretacja zakazu reklamy aptek może doprowadzić do paradoksalnej sytuacji, gdy tak rozumiany przepis stanie się sprzeczny z celem, dla którego został wprowadzony.

Uzasadniając wyrok NSA stwierdził, że normy wynikające z przepisów zobowiązujących do uwidaczniania cen towarów oraz zakaz reklamy aptek nie kolidują ze sobą i wskazał - „Wnioskowanie to daje rezultat zgodny ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Sąd Najwyższy w Wyroku z dnia 2 podzielnika 2007 r., sygn.: II CSK 289/07, według którego udostępnianie list cenowych zawierających jedynie informację o cenach towarów i usług i publikowanych wyłącznie po to, by podać do publicznej wiadomości ceny określonych produktów, nie stanowi naruszenia zakazu reklamy aptek”.

organizacja wskazuje również, że NSA podkreślił, iż „żaden przepis ustawy Prawo farmaceutyczne ani Dyrektywy 2001/83/WE nie wyłącza prawa do informacji na temat produktów leczniczych, ich właściwości oraz cen.”. Zdaniem sądu obowiązki te powinny być realizowane tak, by nie naruszać zakazu reklamy aptek. Zwrócono jednak uwagę, że nie jest tu jednak możliwe wytyczenie uniwersalnej „linii demarkacyjnej” między reklamą i informacją, a każdy przypadek powinien być badany odrębnie.

Belgijska sprawa a racja polska

W wydanym w maju br. wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie zakazu reklamy usług dentystycznych w Belgii, sąd stwierdził, że jest on niezgodny z prawem wspólnotowym. Postępowanie (sprawa C–339/15) zostało przeprowadzone na skutek wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, przedstawionego przez wydział karny belgijskiego sądu pierwszej instancji. Zarzuty kierowane wobec L. Vanderborghta wynikały z umieszczenia przez niego tablic informacyjnych zawierających m.in. numer telefonu i adres strony internetowej, prowadzenia stworzonej przez siebie strony internetowej, na której informował o różnego rodzaju wykonywanych świadczeniach zdrowotnych oraz umieszczenia kilku ogłoszeń w lokalnych gazetach.

Belgijskie ustawodawstwo, podobnie jak polski zakaz reklamy aptek, zakazuje jednak jakiejkolwiek reklamy usług, przewidując jednocześnie enumeratywny katalog informacji jakie mogą zostać umieszczone na tablicy zamieszczonej na budynku, w którym mieści się gabinet.

Okazało się jednak, że w postępowaniu przez TSUE uznano, że obowiązujący w Belgii całkowity i ogólny zakaz wszelkiej reklamy dotyczącej świadczeń leczenia ust i zębów jest niezgodny ze swobodą świadczenia usług (art. 56 TFUE) oraz z dyrektywą o handlu elektronicznym (2000/31/WE). W uzasadnieniu wyroku zwrócono także uwagę na nieproporcjonalność przedmiotowych regulacji.

Zdaniem PharmaNET analizując niniejszą sprawę nie sposób nie dostrzec licznych podobieństw z obowiązującym w Polsce zakazem reklamy aptek i działalności aptecznej: całkowity i ogólny zakaz reklamy, enumeratywna lista dozwolonych informacji o prowadzonej działalności oraz deklarowane cele – tj. ochrona zdrowia publicznego oraz godności zawodu.

"Oba orzeczenia potwierdzają konieczność nowelizacji art. 94a Prawa farmaceutycznego, który stał się regulacją zakazującą jakiejkolwiek komunikacji pomiędzy apteką i farmaceutą a pacjentem. Jego dzisiejsze brzmienie i praktyka stosowania doprowadziła do uznawania za niedozwoloną reklamę wszelkich przejawów wyróżniania się aptek, nawet takich, którym nie można odmówić społecznej użyteczności np. uczestnictwa aptek w Karcie Dużej Rodziny, programach seniorskich czy akcjach profilaktycznych"- ocenił Marcin Piskorski, prezes Związku Pracodawców Aptecznych PharmaNET.

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione.

Komentarze