Opieka farmaceutyczna - polskie apteki na miarę potrzeb pacjentów

Maja Marklowska-Dzierżak

Wdrożenie opieki farmaceutycznej, która przyniesie korzyści nie tylko pacjentom, ale też systemowi ochrony zdrowia, będzie wymagać od farmaceutów wyjścia ze strefy komfortu — oceniają eksperci. Zachęcają jednak do nowego podejścia w obsłudze pacjenta, zarówno pod względem emocjonalnym, jak i racjonalnym.

„Wprowadzenie do polskich aptek usankcjonowanej prawnie opieki farmaceutycznej to złożony proces” — ocenia mgr farm. Michał Byliniak, prezes OIA w Warszawie oraz wiceprezes Naczelnej Rady Aptekarskiej. O zasadności tego przedsięwzięcia będą musieli przekonać się zarówno decydenci, mający wpływ na jej finansowanie, jak i pacjenci (korzystający z szerokiego wachlarza dostępnych w ramach opieki świadczeń) oraz sami farmaceuci. Ci ostatni, jak zauważa Michał Byliniak „będą musieli wyjść ze strefy komfortu, w jakiej od lat funkcjonują”.

„Obecnie wdrożenie opieki farmaceutycznej w Polsce wymaga zmian w zapisach prawa. Dlatego czekamy na ruch ze strony Ministerstwa Zdrowia i dalsze prace nad ustawą o zawodzie farmaceuty, która m.in. rozstrzygnie kwestie jasnego podziału kompetencji pomiędzy pracowników apteki” — wyjaśnia prezes warszawskiej OIA. Dodał, że samorząd aptekarski zamierza bliżej przyjrzeć się modelom realizowanym za granicą, aby czerpać najlepsze wzorce z państw, w których opieka farmaceutyczna świadczona jest od co najmniej kilkunastu lat.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Pilotaż opieki farmaceutycznej - jak będzie realizowany?

Pilotaż opieki farmaceutycznej nad chorymi na astmę i POChP

Do świadczenia usług z zakresu opieki farmaceutycznej najłatwiej będzie się przystosować aptekom indywidualnym. „To te placówki są w stanie najbardziej elastycznie podejść do zapewnienia pacjentom opieki farmaceutycznej” — ocenia Michał Byliniak. W przyszłym roku samorząd zamierza w wybranych aptekach na terenie województwa mazowieckiego uruchomić pilotażowy program opieki farmaceutycznej nad pacjentami z astmą i POChP. Działania aptek, zaplanowane na minimum rok, obejmowałyby m.in. szkolenie pacjentów dotyczące właściwego użytkowania inhalatorów, a także monitoring ewentualnie pojawiających się incydentów zaostrzenia choroby.

„Program rozpoczniemy od systemu szkoleń, po których w wybranych aptekach ruszy pilotaż. Mam świadomość, że tego typu podejście wymusi na wielu farmaceutach zmianę paradygmatu wykonywania swojego zawodu. Ale z drugiej strony wiem, że już teraz wielu pasjonatów stara się wprowadzać do swoich aptek tego typu usługi i sprawować samodzielną opiekę nad pacjentami, często wbrew wątpliwościom, jakie pojawiają się ze strony nadzoru farmaceutycznego” — zaznaczył Michał Byliniak.

Pilotaż opieki farmaceutycznej na wzór turecki

W ocenie dr Arijany Meˇstrović z Międzynarodowej Federacji Farmaceutycznej (FIP), zaproponowany przez OIA w Warszawie pilotażowy projekt opieki nad pacjentami z astmą i POChP to dobry krok w stronę poprawy zdrowia pacjentów, ale również efektywności wydatkowania publicznych funduszy na farmakoterapię. Doświadczenia Turcji z wprowadzania podobnego projektu wskazują, że dzięki dobrze przeprowadzonemu szkoleniu pacjenta odsetek osób niewłaściwie korzystających z inhalatorów (szacowany na około 90 proc.) istotnie zmalał.

„Pilotaż opieki farmaceutycznej przeprowadzony w Turcji dowiódł również, że tego typu świadczenia przynoszą konkretne oszczędności w systemie ochrony zdrowia. Po wprowadzeniu w aptekach instruktażu dotyczącego inhalatorów, wyniki spirometryczne pacjentów się poprawiły, a interwencyjne korzystanie z leku salbutamol spadło aż o 40 proc.” — podkreśliła dr Meˇstrović, która oprócz przygotowania teoretycznego ma również blisko 14-letnie doświadczenie w pracy z pacjentami.

Jej zdaniem, we współczesnych systemach ochrony zdrowia rola farmaceutów nie powinna ograniczać się do wydawania pacjentom leków. „Nadrzędnym zadaniem farmaceutów powinna być pomoc w osiągnięciu przez pacjentów celu terapeutycznego” — stwierdziła ekspertka.

Opieka farmaceutyczna to realne oszczędności dla systemów

„Idea opieki farmaceutycznej, opisana na początku lat 90. ubiegłego wieku przez prof. Charlesa Heplera oraz Lindę Strand, wskazuje wyraźne implikacje pomiędzy farmaceutami, pacjentami i ich rodzinami oraz lekarzami. Obejmuje ona 5 istotnych etapów” — przypomniał Michael Rouse, ekspert działający w takich organizacjach, jak Rada Akredytacyjna ds. Edukacji Farmaceutycznej (ACPE) oraz FIP. Jak podkreślił, na właściwie prowadzoną opiekę farmaceutyczną składają się: wywiad z pacjentem i analiza zebranych w ten sposób informacji, określenie planu farmakoterapii, wdrażanie go razem z pacjentem i ewentualnie członkami rodziny, a także monitorowanie jego efektów, a w razie potrzeby jego zmodyfikowanie, jeśli nie pozwolił osiągnąć celów terapeutycznych.

„Opieka farmaceutyczna jest realizowana w różny sposób, ale zawsze opiera się na tych zasadach. Najważniejsze w niej jest to, że toczy się wokół pacjenta, a farmaceuta współpracuje z innymi osobami i jest koordynatorem całego procesu” — dodał Rouse.

Jego zdaniem, opieka farmaceutyczna ma również fundamentalne znaczenie dla zazwyczaj szczupłych nakładów na służbę zdrowia. „Państwa bardzo skrupulatnie oglądają każdą monetę wydawaną na system ochrony zdrowia. Na świecie wyraźnie zaznacza się również tendencja do odchodzenia od systemów marżowych, które niejako zmuszają aptekarzy do sprzedaży większej liczby produktów, na rzecz modeli, w których płaci się za serwis (np. wykonaną usługę szczepienia czy poradę farmaceutyczną). W Stanach Zjednoczonych idziemy wręcz o krok dalej i rozpoczęliśmy dyskusje o możliwości płacenia za konkretny efekt zdrowotny” — wskazał Michael Rouse. Przyznał jednak, że każda tego typu transformacja systemowa będzie wymagać czasu, a także przygotowania farmaceutów do wejścia w nową rolę.

„Opieka farmaceutyczna to nowa filozofia działania, która powinna zostać przyjęta przez farmaceutów, zarówno na poziomie emocjonalnym, jak i racjonalnym” — dodała dr Arijana Meˇstrović.

Przykłady: Jak to robią inni

  • W USA pacjenci przychodzący do aptek mają możliwość wykonania tam szybkich testów diagnostycznych, m.in. oznaczenia stężeń: cholesterolu, PSA czy testosteronu.
  • W Irlandii blisko 1/3 szczepień przeciwko grypie wykonują farmaceuci w aptekach. Badania prowadzone przez Irish Pharmacy Union (IPU) wskazują, że 99 proc. pacjentów jest w pełni usatysfakcjonowanych z immunizacji i zamierza ponownie skorzystać z tego świadczenia.
  • Wielka Brytania — w ramach kontraktów z National Health Sevice (NHS) apteki świadczą szereg usług z zakresu opieki farmaceutycznej, m.in.: doradztwo w zakresie rozwiązywania problemów alkoholowych lub zrywania z nałogiem palenia, wykonywanie badań diagnostycznych w kierunku zakażenia chlamydią, realizacja wybranych szczepień ochronnych czy też tzw. awaryjne wydanie środków antykoncepcyjnych. Pacjenci zmagający się z chorobami przewlekłymi mogą również skorzystać ze świadczeń New Medicine Service oraz Medicine Use Reviews. Pierwsze polega na wsparciu pacjenta w trakcie korzystania z nowego leku. Druga usługa sprowadza się do przeglądu lekowego i weryfikacji przez farmaceutę planu farmakoterapii pacjenta.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione.

Komentarze