Dystrybucja leków pod lupą NIK

Wdrożenie Zintegrowanego Systemu Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi, skoordynowanie działań nadzorczych wojewodów nad podmiotami prowadzącymi działalność leczniczą, a także ściślejsza współpraca nadzoru farmaceutycznego z policją i organami Krajowej Administracji Skarbowej to recepta Najwyższej Izby Kontroli na nielegalny wywóz leków i ograniczenie odwróconego łańcucha dystrybucji.

Dotychczasowe starania resortu zdrowia oraz nadzoru farmaceutycznego na rzecz poprawy dostępności deficytowych leków okazały się nieskuteczne — ocenili kontrolerzy NIK. Zawiodły nie tylko wprowadzone w 2015 roku ustawowe mechanizmy monitorowania dostępności produktów leczniczych, ale również działania mające ukrócić niekontrolowany wywóz leków za granicę. Wśród winnych NIK wskazał resort zdrowia, który opieszale pracował nad nowelizacją ustawy Prawo farmaceutyczne.

„Skontrolowane organy (m.in. Ministerstwo Zdrowia, GIF oraz sześć Wojewódzkich Inspektoratów Farmaceutycznych — przyp. red.) nadal nie dysponowały pełnymi i wiarygodnymi danymi o skali i zakresie brakujących leków ani — co nie pozostaje bez znaczenia — przyczynach niedoboru leków. W efekcie w aptekach okresowo brakowało leków, także tych ratujących życie pacjentów” — podkreślił Krzysztof Kwiatkowski, prezes NIK.

Opóźnienie wdrożenia systemu monitoringu

Jednym z głównych powodów tej niekorzystnej sytuacji było — zdaniem prezesa NIK — zbyt powolne wdrażanie Zintegrowanego Systemu Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi. System ten miał spinać wszystkie podmioty zaangażowane w obrót lekami — od instytucji publicznych po hurtownie farmaceutyczne i apteki.
Przesunięty po raz czwarty termin wejścia w życie ZSMOPL wyznaczono na 1 kwietnia.

Co dadzą kontrole transportu

W ocenie kontrolerów, istotną rolę w ograniczaniu nielegalnego wywozu deficytowych leków może odegrać wprowadzony w czerwcu ubiegłego roku obowiązek monitorowania ich drogowego przewozu.

„To rozwiązanie może odegrać znaczącą rolę w wykrywaniu i ograniczaniu nielegalnego wywozu leków poza granice Polski, szczególnie że obowiązkiem tym objęci są obecnie nie tylko przedsiębiorcy prowadzący obrót hurtowy, ale wszyscy uczestnicy obrotu produktami leczniczymi” — zastrzegł Krzysztof Kwiatkowski.

Problemy kadrowe inspekcji

Kadra inspektorska GIF liczy zaledwie kilka osób. Pozwoliło to w trakcie ocenianego okresu skontrolować rocznie średnio tylko około 10-12 proc. hurtowni farmaceutycznych funkcjonujących na rynku. Jak wyjaśniała dyrektor Departamentu Nadzoru GIF, przy tak skromnej obsadzie inspektorskiej, a także przy założeniu, że każdą kontrolę przeprowadza dwóch inspektorów, niemożliwe było dochowanie ustawowego obowiązku przeprowadzenia inspekcji hurtowni raz na trzy lata.

Co więcej, w okresie objętym kontrolą kryzys kadrowy pogłębił się, bowiem aż sześciu inspektorów ds. obrotu hurtowego zrezygnowało z pracy. Nie bez znaczenia dla tej sytuacji są zarobki inspektorów, które wahają się od 4,1 tys. zł do 5,9 tys. zł brutto.

Opinia: Rynek czeka na wzmocnienie inspekcji

Tomasz Leleno, rzecznik prasowy Naczelnej Izby Aptekarskiej:

Raport NIK, jak w soczewce, skupia wieloletnie problemy krajowego rynku farmaceutycznego. Z punktu widzenia aptek najważniejsze z nich dotyczą braku dostępności leków dla pacjenta oraz walki z nielegalnym wywozem leków. Wielokrotne próby ograniczenia tych zjawisk nie przyniosły zakładanych rezultatów, a lista produktów zagrożonych wywozem przekroczyła już 300 pozycji.

Kluczowe są zatem kolejne zmiany w przepisach. Z jednej strony należy zwiększyć sankcje karne dla podmiotów trudniących się tym procederem, z drugiej zaś wzmocnić samą inspekcję farmaceutyczną. Dziś cały rynek o wartości 35 mld zł nadzorowany jest zaledwie przez ok. 130 inspektorów. W przypadku niektórych województw za kontrolę kilku tysięcy pomiotów odpowiadają pojedyncze osoby. To z kolei przekłada się na niewystarczającą liczbę kontroli na terenie całego kraju. Dlatego kompleksowa reforma tej służby, obejmująca m.in. przygotowanie jej struktur do nowych wyzwań, dofinansowanie czy dodatkowe etaty, jest dziś koniecznością.

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione.

Komentarze