Farmaceuta będzie mógł wystawić receptę

Środowisko farmaceutów jest o krok od przełomowego wydarzenia, jakim będzie rozpoczęcie procedowania konstytucji zawodu, czyli projektu ustawy o zawodzie farmaceuty. Po blisko roku zakończyły się prace specjalnie w tym celu powołanego zespołu w resorcie zdrowia. O zapisach, które znalazły się w dokumencie, rozmawiamy z wiceprzewodniczącą ministerialnego zespołu dr hab. Agnieszką Zimmermann.

Jakie obszary zostały uregulowane w projekcie ustawy?

Projekt ustawy o zawodzie farmaceuty zawiera zapisy definiujące go jako samodzielny zawód medyczny, którego wykonywanie wiąże się z obowiązkową przynależnością do samorządu zawodowego. Taka formuła pojmowania profesji medycznej jest charakterystyczna dla wszystkich zawodów zaufania publicznego. W części wstępnej istnieją zapisy określające katalog zadań zawodowych i wytłumaczenie pojęć charakterystycznych dla praktyki farmaceutycznej (np. wywiad farmaceutyczny, usługi farmacji klinicznej). Oddzielny rozdział poświęcono prawu wykonywania zawodu, pozostawiając dotychczasowe rozwiązania funkcjonujące obecnie w ustawie o izbach aptekarskich. Bardzo ważną częścią projektu jest rozdział dotyczący uprawnień i obowiązków zawodowych oraz zasad wykonywania zawodu. Spora część regulacji dotyczy szkolenia podyplomowego.

Czy stworzony dokument dotyczy wszystkich grup farmaceutów, tj. zarówno tych pracujących w aptekach, jak i zatrudnionych na uczelniach, w przemyśle czy inspekcji?

Projekt ustawy stanowi zupełnie nowy akt prawny, po raz pierwszy obejmujący nie tylko aptekarzy (farmaceutów pracujących w aptekach i hurtowniach farmaceutycznych), ale również farmaceutów wykonujących swój zawód w różnych obszarach aktywności zawodowej. Obszary te podzielono na usługi farmaceutyczne (charakterystyczne dla aptekarzy), zadania (np. z zakresu farmacji klinicznej) i czynności zawodowe, wykonywane w instytucjach publicznych (Ministerstwie Zdrowia, NFZ, URPL, AOTMiT, Inspekcji Farmaceutycznej) na uczelniach czy w instytutach badawczych.

Jakie nowe zapisy regulujące pracę farmaceutów zatrudnionych w aptekach znalazły się w projekcie ustawy? Jakie znaczenie mają one dla zawodu?

Nowe zapisy mają zrewolucjonizować role zawodowe farmaceuty, wyprowadzając zawód ze strefy wyłącznie dystrybucji i wprowadzając do systemu świadczeń opieki zdrowotnej. Nowe uprawnienia mają znieść istniejące obecnie wyizolowanie zawodu od innych podmiotów udzielających pacjentowi usług zdrowotnych. Farmaceuta będzie miał możliwość uzyskania od lekarza lub innej osoby wykonującej zawód medyczny (np. pielęgniarki) informacji o zdrowiu pacjenta w zakresie niezbędnym do świadczenia usług farmaceutycznych. Będzie mógł także prowadzić indywidualną dokumentację w ramach realizowanej opieki farmaceutycznej, która powinna służyć także lekarzowi, dostarczając mu informacji na temat skuteczności terapii.

W projekcie ustawy o zawodzie farmaceuty znalazło się wiele nowości i rozwiązań, do tej pory w polskim ustawodawstwie niespotykanych. Jednym z nich — i chyba najważniejszym — jest przypisanie farmaceucie możliwości udzielania opieki farmaceutycznej jako świadczenia opieki zdrowotnej, które może podlegać refundacji i to już na etapie badania pilotażowego.

Szczegółowo określono czynności wykonywane przez farmaceutę w aptece szpitalnej, m.in. doprecyzowano zadania w zakresie ustalenia katalogu wyrobów medycznych, które ma dostarczać apteka.

Do katalogu usług farmaceutycznych wpisano dokonywanie pomiarów ciśnienia krwi czy wykonywanie i zlecanie badań diagnostycznych. Jednocześnie w projekcie znalazły się także zapisy stanowiące podstawę do dostarczania pacjentowi leku bezpośrednio do domu przez farmaceutę. Zapisano również rewolucyjny dla polskiego systemu ochrony zdrowia, a funkcjonujący w wielu państwach zapis umożliwiający farmaceutom wykonywanie szczepień ochronnych.

Kolejną nowością, która znalazła się w projekcie ustawy o zawodzie farmaceuty, jest możliwość wystawiania recept na kontynuację terapii. O to rozwiązanie od dawna apelowało środowisko farmaceutów, wskazując na podobne kompetencje niedawno przyznane pielęgniarkom. Farmaceuci w ramach świadczonej opieki farmaceutycznej mieliby możliwość wydawania stosowanych przez pacjenta na stałe leków, bez konieczności wizyt u lekarza czy pielęgniarki. Farmaceuta z założenia może też wystawić receptę dla siebie lub dla członka rodziny.

Zgodnie z projektem, uzyskanie wszystkich z wymienionych nowych kompetencji możliwe byłoby dopiero po odbyciu specjalnych przeszkoleń. Kursy kwalifikacyjne będą prowadzone wyłącznie przez akredytowane jednostki, czyli uczelnie. Obejmować będą również szkolenia praktyczne, np. z podania leku w sytuacji wyjątkowej — zagrożenia życia pacjenta (uwzględniając stres i wszystkie trudne okoliczności z tym związane).

W projekcie ustawy uwzględniono również zadania techników farmaceutycznych?

Projekt dotyczy tylko zawodu farmaceuty, regulacje dotyczące zawodu technika farmaceutycznego istnieją w ustawie Prawo farmaceutyczne.

Jak potraktowano proponowany m.in. przez PTFarm wymóg posiadania specjalizacji przez kierownika apteki?

Musimy sobie wszyscy uzmysłowić, że zdobycie tytułu specjalisty nie jest karą za zajmowanie określonego stanowiska, ale wymogiem świadczącym o odpowiednim przygotowaniu do pełnionej funkcji. Przewidziano obowiązek posiadania tytułu specjalisty przez kierowników: apteki szpitalnej, ogólnodostępnej i hurtowni farmaceutycznej. Jednocześnie zachowując prawa nabyte, tj. jeśli w dniu wejścia ustawy w życie farmaceuta będzie miał odpowiedni staż pracy (5-letni w aptece lub 2-letni w hurtowni farmaceutycznej), będzie mógł do końca swojej kariery korzystać z przywileju objęcia funkcji kierowniczej bez wymogu specjalizacji.

Zmieniono katalogi specjalizacji wymaganych na stanowiskach kierowniczych w określonych placówkach (np. specjalizacja szpitalna i kliniczna w aptece szpitalnej). Przewidziano możliwość przystąpienia do egzaminu specjalizacyjnego bez wymogu stażu specjalizacyjnego (na podstawie uznania dorobku zawodowego), a także możliwość skorzystania z urlopu szkoleniowego.

Czy projektowana ustawa wpłynie na relacje pomiędzy personelem fachowym aptek a właścicielami placówek aptecznych, którzy nie są farmaceutami? Czy zgodnie z zapowiedziami, nastąpi realne uniezależnienie farmaceutów od właścicieli aptek?

Zamiarem wszystkich członków ministerialnego zespołu odpowiedzialnego za stworzenie projektu było wprowadzenie narzędzi prawnej ochrony niezależności farmaceuty. Farmaceuta został zobligowany do działania z należytą starannością, poszanowaniem praw pacjenta, dbałością o jego bezpieczeństwo, zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy farmaceutycznej i medycznej, dostępnymi mu metodami oraz zgodnie z zasadami etyki i deontologii zawodowej. Decyzje w zakresie sprawowania opieki farmaceutycznej oraz udzielania usług farmaceutycznych ma podejmować, kierując się wyłącznie dobrem pacjenta. Nie może w tym zakresie być związany poleceniem służbowym. Dodatkowo podmiot prowadzący aptekę, punkt apteczny, dział farmacji szpitalnej albo hurtownię farmaceutyczną będzie musiał umożliwić aptekarzowi samodzielne podejmowanie decyzji.

Pytania zadawała Marta Markiewicz

O kim mowa
Dr hab. n. farm. i mgr prawa Agnieszka Zimmermann kieruje Zakładem Prawa Medycznego i Farmaceutycznego Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Sprawuje również funkcję przewodniczącej Ogólnopolskiej Sekcji Prawa Farmaceutycznego Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione.

Komentarze