Regulacje w sprawie zarządu sukcesyjnego

Pod koniec ubiegłego roku weszły w życie kolejne przepisy, które mają na celu ułatwienie przejęcia apteki przez spadkobierców właściciela. Tym razem nie są to zmiany tylko w Prawie farmaceutycznym, ale kompleksowa regulacja dotycząca wszystkich branż, także biznesu aptecznego prowadzonego w formie jednoosobowej działalności gospodarczej.

 Nowelizacja Prawa farmaceutycznego, zwana potocznie „apteką dla aptekarza”, której zapisy obowiązują od czerwca 2017 r., pozwalała już na kontynuację działalności apteki, pomimo śmierci jej właściciela.

25 listopada zeszłego roku weszła w życie ustawa z 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej (zwana dalej ustawą). Stanowi ona przejaw woli kompleksowego uregulowania sytuacji przedsiębiorstwa po śmierci osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą i choć jest różnie oceniana, to jest jednym z pierwszych tego typu, długo oczekiwanych działań ustawodawcy.

Sprawniejsze przejęcie apteki przez spadkobierców

Przedstawione w ustawie rozwiązania mają, według założeń ustawodawcy, umożliwić sprawne i płynne przejęcie przez spadkobierców przedsiębiorstwa. Daje to z jednej strony możliwość zabezpieczenia się na przyszłość przez właścicieli aptek i uregulowania istotnych kwestii we właściwym czasie, a tym samym uchronienie przedsiębiorstwa i samych spadkobierców od negatywnych skutków nagłych i nieplanowanych zdarzeń. Z drugiej zaś strony umożliwia młodemu pokoleniu przejęcie działalności gospodarczej w kształcie, w jakim pozostawił ją spadkodawca. Wprowadzenie omawianych rozwiązań jest tym bardziej uzasadnione i oczekiwane, ponieważ przedsiębiorcy, którzy rozpoczynali działalność gospodarczą na początku lat 90., osiągając dojrzały wiek, poszukują obecnie rozwiązań, mających na celu przekazanie dorobku życia młodszemu pokoleniu.

Jak sam ustawodawca zaznaczył w uzasadnieniu do projektu ustawy, większość przedsiębiorców w Polsce prowadzi działalność gospodarczą (w tym w formie spółek cywilnych) na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Nowe uregulowania kierowane są przede wszystkim do tej grupy przedsiębiorców, niezależnie od branży, jaką się zajmują. W związku z tym, iż taka forma prowadzenia aptek jest bardzo popularna, regulacje dotyczące zarządu sukcesyjnego będą miały w określonym zakresie zastosowanie także w stosunku do tych podmiotów. Co więcej, ustawa o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej nie tylko samodzielnie reguluje sytuację przedsiębiorców-właścicieli aptek, ale zmienia także w pewnym zakresie treść Prawa farmaceutycznego.

Najistotniejsze zmiany wprowadzone w Prawie farmaceutycznym w listopadzie 2018 roku dotyczą:

  1. ważności promesy na udzielenie zezwolenia na prowadzenie apteki po śmierci przedsiębiorcy, na rzecz którego ją wydano;
  2. kwestii wygaśnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki po śmierci przedsiębiorcy, któremu takiego zezwolenia udzielono.

Skorzystanie z promesy po śmierci aptekarza

Ustawa dodaje w art. 37an Prawa farmaceutycznego rozwiązanie umożliwiające skorzystanie przez określone podmioty z promesy i uzyskanie na jej podstawie zezwolenia na prowadzenie działalności w niej określonej, mimo śmierci przedsiębiorcy, na rzecz którego ją wydano.

Skorzystanie z tej opcji będzie możliwe po spełnieniu przesłanek wskazanych w ustawie. Przede wszystkim będzie to możliwe jedynie w okresie ważności promesy. Okres ten wynika, co do zasady, bezpośrednio z jej treści, jednak zgodnie z przepisami nie może być krótszy niż 6 miesięcy. Tak więc z możliwości uzyskania zezwolenia na prowadzenie apteki na jej podstawie nie będzie można skorzystać, jeśli śmierć aptekarza nastąpi po upływie ważności promesy lub gdy po upływie tej daty podmiot uprawniony do skorzystania z niej złoży wniosek o wydanie na jej podstawie zezwolenia na prowadzenie apteki. Podmiotem uprawnionym do skorzystania z przedłużonej ważności promesy jest właściciel przedsiębiorstwa w spadku w rozumieniu art. 3 ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej. Jeśli zaś przedsiębiorca był wspólnikiem spółki cywilnej, podmiotem uprawnionym jest inny wspólnik tej spółki, jeżeli przedłoży on pisemną zgodę właścicieli przedsiębiorstwa w spadku na udzielenie mu tego zezwolenia.

Warunki wykluczające

Ustawa przewiduje także negatywne przesłanki, których zaistnienie wykluczy możliwość uzyskania zezwolenia na prowadzenie apteki na podstawie promesy wydanej na rzecz zmarłego przedsiębiorcy. Są to sytuacje, gdy:

  1. uległy zmianie dane zawarte we wniosku o udzielenie promesy — inne niż dane osoby, która złożyła wniosek o udzielenie promesy, albo
  2. właściciel przedsiębiorstwa w spadku albo wspólnik spółki cywilnej, który złożył wniosek o udzielenie zezwolenia, nie spełnił wszystkich warunków podanych w promesie, albo
  3. właściciel przedsiębiorstwa w spadku albo wspólnik spółki cywilnej, który złożył wniosek o udzielenie zezwolenia, nie spełnia warunków wykonywania działalności objętej zezwoleniem, albo
  4. jest to uzasadnione zagrożeniem obronności lub bezpieczeństwa państwa, lub innego ważnego interesu publicznego.

Spełnienie wprowadzonych ustawą o zarządzie sukcesyjnym wymogów pozwoli na skorzystanie przez uprawnione podmioty z przyrzeczenia do wydania zezwolenia na prowadzenie apteki. Organ w takiej sytuacji nie będzie mógł odmówić wydania zezwolenia.

Większy krąg uprawnionych

Nowe przepisy przewidują, co do zasady, własne warunki sukcesji zezwoleń, licencji, koncesji w formie decyzji wydanych na rzecz zmarłego przedsiębiorcy, związanych z wykonywaną przez niego działalnością gospodarczą. Regulacje te jednak nie obowiązują, jeśli przepisy innych ustaw wprowadzają odmienny tryb przenoszenia praw i obowiązków wynikających z danej decyzji.

Jedną z tego typu ustaw jest Prawo farmaceutyczne. Artykuł 104 tego prawa samodzielnie reguluje kwestię wygaśnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, a także zasady jego ewentualnej sukcesji. Zmiany wprowadzone nową ustawą rozszerzają katalog podmiotów uprawnionych do ubiegania się o przeniesienie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej po śmierci przedsiębiorcy, któremu go udzielono. Dotychczas zezwolenie na prowadzenie apteki nie wygasało, jeśli chociażby jeden ze spadkobierców zmarłego przedsiębiorcy prowadzącego aptekę spełniał ustawowe wymogi, warunkujące możliwość uzyskania zezwolenia na prowadzenie apteki, a w szczególności prowadził działalność gospodarczą i posiadał status farmaceuty.

Dziś katalog ten został rozszerzony i zezwolenie nie wygaśnie nie tylko w przypadku spadkobierców zmarłego przedsiębiorcy, ale także wtedy, gdy jego małżonek, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie, lub osoba, która nabyła przedsiębiorstwo lub udział w nim na podstawie zapisu windykacyjnego, spełnia przewidziane w Prawie farmaceutycznym przesłanki warunkujące możliwość prowadzenia apteki.

Analogicznie rozszerzono także krąg podmiotów mogących wystąpić po śmierci przedsiębiorcy o przedłużenie terminu ważności zezwolenia na prowadzenie apteki na okres maksymalnie 24 miesięcy. Poza spadkobiercą prawo do wystąpienia z takim wnioskiem przysługuje także wskazanym wyżej osobom, a także zarządcy sukcesyjnemu. Aby do takiego przedłużenia doszło, osoby ubiegające się o nie powinny spełnić wymagania Prawa farmaceutycznego niezbędne do prowadzenia apteki, z wyłączeniem obowiązku posiadania statusu farmaceuty z prawem wykonywania zawodu.

W celu kontynuowania działalności gospodarczej na podstawie zezwolenia spadkodawcy, wymienione wyżej osoby powinny wystąpić o zmianę zezwolenia na prowadzenie apteki w zakresie jej adresata, ewentualnie terminu ważności zezwolenia — w terminie 12 miesięcy od dnia śmierci przedsiębiorcy. W przeciwnym razie zezwolenie wygaśnie.

Zmiany w Prawie farmaceutycznym mają na celu umożliwienie wykorzystania wprowadzonych wcześniej instytucji w sposób spójny z regulacjami ustawy o zarządzie sukcesyjnym. Z tych względów rozszerzone zostały katalogi podmiotów, którym będzie przysługiwało prawo do podjęcia działalności na podstawie promesy czy też jej kontynuowania na podstawie zezwolenia, obu wydanych na rzecz zmarłego przedsiębiorcy. Rozwiązania te mają zatem na celu ułatwienie przejęcia przedsiębiorstwa — apteki spadkobiercom planującym kontynuację działalności spadkodawcy.

Natalia Jaworska, aplikant radcowski, konsultant w Departamencie Doradztwa Podatkowego i Prawnego w Mariański Group Kancelarii Prawno-Podatkowej Monika Błońska, radca prawny, dyrektor departamentu w Mariański Group Kancelarii Prawno-Podatkowej

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Wszelkie prawa w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione.

Komentarze